Door liefde geraakt podcasts

In deze podcast vertel ik over een kernbegrip uit de oosters-orthodoxe christelijke spiritualiteit: Theosis, of wel ‘de vergoddelijking van de mens’, we volgen de geschriften van de Philokalia. Wat betekent het om deel te hebben aan het leven van God? Hoe kan de mens werkelijk gemeenschap ervaren met de levende God, zonder dat het onderscheid tussen God en mens verdwijnt?
Vanuit de Byzantijnse traditie en de teksten van de Philokalia wordt Theosis niet als theorie, maar als levensweg ontvouwd. We staan stil bij het onderscheid tussen Gods wezen en Zijn energieën zoals uitgewerkt door Gregorius Palamas, en bij de diepe betekenis van begrippen als het innerlijk kenvermogen (nous), hart, waakzaamheid (nepsis) en innerlijke stilte (hesychia). Ook het Jezusgebed komt aan bod als concrete, doorleefde praktijk waarin via gebed het sacrale aangeraakt kan worden.
Theosis blijkt dus geen uitzonderlijke mystieke staat te zijn, maar een weg van leven: een weg van zuivering, aandacht en gebed, waarin de mens ruimte maakt voor de levende goddelijke werkelijkheid in zichzelf. De dominicaanse monnik Meister Eckhart uit de 13e-14e eeuw stelt dit altijd mooi: ‘De Godheid deelt zich mede’. Dit roept de vraag op: wanneer en hoe kunnen wij als mens die levende Goddelijke Werkelijkheid in onszelf verstaan?

In deze spontaan ingesproken podcast deel ik mijn inleiding voor de gespreksgroep van de Loge Utrecht van de Theosofische Vereniging van afgelopen vrijdag 17 oktober, met als thema Shanti – de betekenis en werking van innerlijke vrede en harmonie. Ik gebruikte een aantal klassieke geschriften zoals de Bhagavad Gita, de Upanishads en de yoga sutra’s van Patanjali. De inleiding voerde van de oorsprong van het woord Shanti – van het Sanskriet sam, tot rust komen en verzoenen – en over de vrede die ontstaat wanneer de verbinding tussen Ātman en Brahman wordt bereikt, zoals beschreven in de Upanishads.
Maar waarom zijn we niet voortdurend in een staat van innerlijke vrede? In de Yoga Sūtra’s van Patañjali worden vijf klesha’s genoemd, die je kunt zien als de oorzaken van niet-vrede in jezelf: onwetendheid, ik-ben-heid, aantrekking, afkeer en gehechtheid aan het leven zelf. Gevolgd door een aantal louterende paden die ons weer kunnen bevrijden van de klasha’s. Zoals de Sādhana Chatuṣṭaya uit de Advaita Vedānta, met kwaliteiten van gemoedsrust, verdraagzaamheid en diep vertrouwen in het Absolute, de geschriften en vooral je diepste Zelf. Een bekend louterend pad is natuurlijk het 8-voudig pad uit de yoga Sutra’s van Patanjali, ik besprak de yama’s en niyama’s – de ethische disciplines – zoals geweldloosheid (ahimsa), tevredenheid (santoṣa) en zelfstudie (svādhyāya). Deze louterende paden bieden concrete handreikingen om uit onszelf uit de weg te halen wat vrede belemmerd.
Er is natuurlijk niet een enkel pad voor iedereen! Daarom verwijs ik naar meerdere beoefeningen zoals een praktijk van dagelijkse zelfreflectie, waar Elisabeth Haich in haar prachtige boek Inwijding over schrijft, en ook naar naar moderne benaderingen van innerlijk werk van Gabor Maté en Bessel van der Kolk.
Tot slot citeer ik uit Krishnamurti's uit 'Aan de voeten van de Meester' waarin hij onder meer stelt dat werkelijke vrede ontstaat wanneer we de stem van het Absolute in onszelf kunnen verstaan én ernaar handelen. Deze inleiding op de gespreksgroep gaf ik samen met Arend Heijbroek, voorzitter van het Internationaal Theosofisch Centrum in Naarden.

In deze aflevering staat Nāgārjuna centraal, een van de belangrijkste filosofen uit de boeddhistische traditie, die waarschijnlijk in de tweede eeuw na Christus leefde. Over zijn leven is weinig met zekerheid bekend, maar zijn werk behoort tot de meest invloedrijke binnen het Mahāyāna-boeddhisme.
Hij wordt gezien als de grondlegger van de Madhyamaka School van de Middenweg. In zijn geschriften staan de begrippen leegte en het afhankelijk ontstaan centraal. Nāgārjuna laat zien dat verschijnselen geen vaste, zelfstandige natuur hebben, maar altijd ontstaan in afhankelijkheid van oorzaken en voorwaarden.
Ook komt in deze podcast de verbinding met de Prajñāpāramitā-teksten en de Avataṃsaka Sūtra aan bod, waarin het ideaal van de bodhisattva en de leer van de boeddhanatuur een centrale plaats innemen.
Nāgārjuna fascineert mij! Zijn ideeën, die leiden tot inzichten en zijn legende, waarin de ‘naga’s’, mytische slangen een belangrijke rol spelen. En tot slot omdat zijn manier van denken ons uitnodigt de inzichten van leegte & vorm, onafhankelijk ontstaan en de boedhanatuur in onszelf te onderzoeken.

In deze podcast sta ik stil bij de woestijnvaders en -moeders: mensen die zich terugtrokken uit de wereld, zich toelegden op gebed, stilte en ascese, en daarin een weg vonden van toewijding aan de godheid en Christus.
Onderwerpen in deze podcast omvatten onder meer wat het betekent het om een teruggetrokken leven in de woestijn te leiden. Hoe hebben deze vroege woestijnmonniken latere mystici als Meister Eckhart, Jan van Ruusbroec en Johannes van het Kruis met hun ideeën beïnvloedt? Hoe is de regel van Benedictus ontstaan? Was is de ‘Ladder van Goddelijke opklimming’ van Johannes Climacus?
De levens en leer van de woestijnvaders- en moeders raakt mij diep en ik houd van de eenvoud en absolute toewijding die zij ons brengen met hun mystieke weg.

In deze podcast wil ik graag ingaan op het fascinerende leven van Alexandra David-Néel. Zij was een Franse ontdekkingsreizigster, oriëntaliste, schrijfster en vooral boeddhiste. Ze werd beroemd als de eerste westerse vrouw die in 1924 de tot dan toe voor buitenlanders verboden stad Lhasa in Tibet wist te bereiken.
Haar hele leven kenmerkt zich door intellectuele nieuwsgierigheid, spirituele toewijding, een hang naar avontuur en een ongekende drang naar het onderzoeken van verschillende Oosterse stromingen. In haar twintiger jaren werd ze overigens lid van de Theosofische Vereniging, waar haar interesse voor het Oosten verder werd aangewakkerd.
Ik heb een aantal van haar boeken al jaren in de kast staan en wilde al een hele tijd een podcast over haar maken. Een van die boeken is Een vrouw reist door Tibet, waarin zij haar reizen beschrijft en ook de boeddhistische leer waar ze later nog zoveel over zou schrijven.
Ik heb het boek met veel aandacht gelezen, net zoals haar meer filosofische en esoterische werk ‘De geheime leer van Tibetaanse boeddhistische sekten’, waar ik in deze podcast ook nader op inga. In dit boek beschrijft Alexandra David-Néel de mondeling overgedragen leringen van Tibetaanse lama’s over karma, illusie en het ontstaan van verschijnselen. Daarbij klinkt de invloed door van Nāgārjuna, de Indiase filosoof die de leer van leegte en onderlinge afhankelijkheid binnen het Mahāyāna-boeddhisme formuleerde.
Op 22 september geef ik een lezing over ‘De verborgen wijsheid van het esoterisch boeddhisme? Super leuk!
Onderstaand tref je contactgegevens en praktische informatie!
Datum: maandag 22 september Tijd: van 19.30 tot 21.30 uur
Kosten – 15 euro - na betaling via Tikkie of per bank ontvang je een Zoom link
Locatie: online via Zoom Aanmelden via: yogafilosofie@gmail.com
Super fijn als je erbij bent!
De lezing wordt georganiseerd in samenwerking met de Theosofische Vereniging in Nederland. Meer informatie: www.yogafilosofie.nl en www.theosofie.nl

In deze podcast verkennen we de mystieke inzichten van twee bijzondere mystici:
Etty Hillesum en Anker Larsen. Twee totaal verschillende levens – een Joodse jonge vrouw in oorlogstijd en een Deense mysticus uit de twintigste eeuw – die eenzelfde ervaring beschrijven: de subtiele en krachtige, tedere, ruimtelijke aanwezigheid van het Goddelijke of Absolute in henzelf. Of zoals ik het zelf noem: 'Godgevoel.
Zij spreken niet over God als theologisch extern concept, maar als levende, innerlijk gevoelde Werkelijkheid. Niet van buitenaf, maar van binnenuit. Geen geloof in een hemel boven ons, maar een ervaring van een sacrale ruimte in ons. Een werkelijke ontmoeting en innerlijke relatie door wat Hillesum noemt ‘het zijn van een woning van God in de mens’, en wat Larsen ervaart als ‘het eeuwige gezicht’ in de stilte, die zij overigens beiden benoemen.
We verkennen hun woorden, hun intuïties, hun innerlijke werkelijkheid. Wat bedoelen ze met ruimte voor het Absolute in onszelf maken? Met beschikbaar zijn voor het heilige, voor dat wat groter is dan wijzelf, en toch intiemer dan ons eigen denken?
💫 Je kunt de aflevering hier beluisteren:
Op 12 mei geef ik ’s avonds een online lezing over 'Christelijke mystiek door de eeuwen heen - van de vroege woestijnmonniken tot aan de middeleeuwse- en moderne tradities'
Datum: maandag 12 mei
Tijd: van 19.30 tot 21.30 uur
Kosten – 15 euro - na betaling via Tikkie of per bank ontvang je een Zoom link
Locatie: online via Zoom
Aanmelden via: yogafilosofie@gmail.com
De lezing wordt georganiseerd in samenwerking met de Theosofische Vereniging Nederland. Meer informatie: www.yogafilosofie.nl en www.theosofie.nl
Fijn als je erbij bent!
#EttyHillesum #AnkerLarsen #mystiek #innerlijkleven #podcast #spiritualiteit #godgevoel #stilte #transformatie

Jaren geleden kocht ik in een Christelijke boekhandel aan de Lelygracht in Amsterdam, een boek van Meister Eckhart met een aantal van zijn preken en traktaten. ‘Over God wil ik zwijgen’ was de titel. Alleen de titel raakte mij al!
In deze podcast ga ik in op wat de Dominicaanse theoloog, mysticus en filosoof Meister Eckhart uit de late middeleeuwen bedoelt met zijn ideeën over de mystieke grond van de Godheid en de mens. Hij wordt vaak aangeduid als mysticus en in verband gebracht met non-dualistische denkbeelden.
Non-dualisme stelt: er is geen tweeheid, er is eenheid tussen de mens en het Absoluut Bewustzijn of de Godheid, zoals Meister Eckhart het Absolute noemt. Daarmee bedoelt hij dat de Godheid veelomvattender dan God, want de Godheid is volgens Eckhart zonder beperkingen, zonder concepten. God is nog steeds ‘iets’, zegt hij, de Godheid is ‘niets’ omdat het voorbij alles gaat. En men moet al het geschapene loslaten omdat dit vergankelijk en derhalve niet God is, want God is louter ‘zijn’, Niets.
In deze podcast verkennen we het begrip ‘grond’ zoals Meister Eckhart het gebruikt: in zijn preken, traktaten en scholastieke werken. De focus ligt op wat hij zegt over de relatie tussen de grond van God en de grond van de ziel, en wat deze eenheid impliceert voor zijn theologie, zijn mensbeeld en zijn mystieke visie. Waarbij de Godheid allesbehalve een statisch geheel is. Meister Eckhart beschrijft de Godheid als een Werkelijkheid die zichzelf onophoudelijk 'baart' in de mens.
Op 12 mei 2025 geef ik ’s avonds een online lezing over 'Christelijke mystiek door de eeuwen heen - van de vroege woestijnmonniken tot aan de middeleeuwse- en moderne tradities'
Datum: maandag 12 mei
Tijd: van 19.30 tot 21.30 uur
Kosten – 15 euro - na betaling via Tikkie of per bank ontvang je een Zoom link
Locatie: online via Zoom
Aanmelden via: yogafilosofie@gmail.com
De lezing wordt georganiseerd in samenwerking met de Theosofische Vereniging Nederland. Meer informatie: www.yogafilosofie.nl en www.theosofie.nl

Wat is de aard van dat wat we ook wel de Ultieme Werkelijkheid noemen, de grondslag van het Bestaan of het Absoluut Bewustzijn noemen, hoe kun je die in jezelf realiseren, en wat is de aard van het werk dat door degenen die Zelfrealisatie bereikten hebben is gedaan? De Shiva Sutra is een van de geschriften die daar een antwoord op wil geven en ons een drievoudige weg aanreikt!
De Shiva Sutra’s vormen een tekst van 77 aforismen; mysterieuze en krachtige korte zinnen die kennis in ons laten ontwaken.
De Śiva-sūtra's vormen een tekst uit het zogeheden Kasmir Shaivisme. Het Kashmir Shaivisme is een non-dualistische filosofische en spirituele traditie. Kashmir Shaivisme beschouwt Śiva, als de Ultieme Realiteit, het Universele Bewustzijn, en de bron van alles wat bestaat. Deze traditie legt de nadruk op de intrinsieke eenheid van het individu, de mens, de Ziel met het goddelijke en beschouwt de wereld niet als een illusie, maar juist als een manifestatie van dat goddelijke bewustzijn.
De Śiva-Sūtra is dan ook een verhandeling die probeert enig licht te werpen op de aard van deze Allerhoogste Realiteit, de methode van haar realisatie door of via het individu en de aard en het werk van diegenen die permanent en onomkeerbaar gevestigd zijn in die Realiteit.

Het esoterisch Christendom is een enorme bron van inspiratie voor velen! Het richt zich op de verborgen, innerlijke leringen van het christendom. In deze podcast verkennen we de esoterische leringen van Christus, die bedoeld zijn om de mensheid te leiden naar een hogere staat van bewustzijn en eenheid met het goddelijke.
 
We belichten het werk van Rudolf Steiner, de grondlegger van de antroposofie, en zijn interpretaties van de Bijbel, in het bijzonder het verhaal van Lazarus/Johannes en de esoterische achtergrond van inwijding als een proces van spirituele groei en transformatie. Daarnaast bespreken we de zienswijze van Annie Besant vanuit de theosofie en haar zienswijze over de mysteriën.

Wie de yogatradities bestudeert raakt al snel bekend met het begrip ‘Antahkarana’. Het is ook een belangrijk begrip binnen de Theosofie en de esoterische tradities.
In de yogatradities wordt het vaak het 'innerlijk instrument genoemd, en verwijst het naar de totaliteit van de geest, een samenstelling van het denkvermogen (Manas), het geheugen (Citta), het gevoel van ik-heid (dat Ahamkara wordt genoemd) en het discriminerende vermogen of buddhi bewustzijn, buddhi is in staat om onderscheid te maken tussen wat Waarheid is en wat een Illusie van ons denken is.
Het Antahkarana kent meerdere uitleggen en wordt ook vaak beschreven als een spirituele structuur die ons hoger geestelijk Zijn (ook wel bekend als het hogere Zelf of Atman) verbindt met ons het lagere zelf of de persoonlijkheid.  Als een verbinding in de vorm van een verticale 'brug van licht'. 
In deze podcast wil ik je graag verschillende perspectieven geven op wat Antahkarana is, wat het voor jou kan betekenen en hoe je het kan ontwikkelen of ‘eraan kan bouwen’.